Flexitariër worden voor Earth Hour

Wat Earth Hour is, wat een flexitarisch dieet werkelijk inhoudt, en waarom één uur met de lichten uit een nuttige aanleiding is voor een verandering die langer dan zestig minuten meegaat.

Wat is Earth Hour?

Earth Hour vindt elk jaar plaats op de laatste zaterdag van maart, om 20.30 uur lokale tijd. Het begon in 2007 in Sydney en loopt inmiddels in meer dan 190 landen en gebieden: mensen, bedrijven en monumenten doven een uur lang niet-essentiële verlichting als zichtbaar signaal van zorg over klimaat en natuurverlies.

De organisatoren zijn er altijd duidelijk over geweest dat het uur zelf symbolisch is. De waarde ervan zit in de aanleiding — een vaste datum in de agenda die je vraagt één ding te kiezen dat je daarna echt verandert. Steeds vaker formuleert de campagne dit als "give an hour for Earth": zestig minuten waarin je iets voor de planeet doet, in plaats van simpelweg iets niet te doen.

Wil je een verandering met echte hefboomwerking, dan is wat je eet een sterke kandidaat. Voedselsystemen zijn goed voor ruwweg een kwart tot een derde van de wereldwijde broeikasgasuitstoot, en de grootste enkele hefboom daarbinnen is hoeveel vlees en zuivel er in het dieet zit.

Wat een flexitarisch dieet is

Flexitarisch eten is overwegend plantaardig met af en toe vlees of vis. Dat is de hele definitie. Het is geen vegetarisme met een ontsnappingsclausule — het is een ander ontwerp, gebouwd op de constatering dat minder vlees eten het grootste deel van het milieuvoordeel van helemaal stoppen oplevert, terwijl het voor de meeste mensen veel beter vol te houden is.

De praktische vorm: planten zijn de standaard en het middelpunt van het bord; vlees is een bewuste keuze in plaats van een automatische; niets is verboden, dus er is niets om van af te vallen. U.S. News & World Report zet het consequent hoog in de lijst van beste diëten in het algemeen, vooral vanwege de volhoudbaarheid — een dieet zonder regel om te breken is een dieet waar mensen bij blijven.

Hoe het er in de praktijk uitziet

• Peulvruchten, volle granen, groente en fruit vormen de basis van de meeste maaltijden.
• Vlees verschijnt een paar keer per week in plaats van een paar keer per dag, en vaak als onderdeel in plaats van als hoofdrol.
• Noten, zaden, eieren, zuivel en vis vullen het eiwit aan waar je dat wilt.
• Er wordt eerder gekookt met hele ingrediënten dan met ultrabewerkte vervangers.

Waarom het uitmaakt voor de planeet

Het milieuargument is het sterkste deel, en het rust op goed gedocumenteerde cijfers.

• Uitstoot. Veehouderij is verantwoordelijk voor een groot aandeel van de landbouwbroeikasgassen, waarbij methaan van herkauwers de belangrijkste bijdrage levert. De Science-analyse van Poore en Nemecek uit 2018 van bijna 40.000 boerderijen vond dat rundvlees in de orde van 50 keer de uitstoot per gram eiwit oplevert vergeleken met peulvruchten zoals erwten.
• Land. Landbouw gebruikt ongeveer de helft van het bewoonbare land ter wereld, en ruwweg driekwart van dat landbouwareaal gaat naar vee — begrazing plus akkerland voor veevoer — terwijl het een veel kleiner deel van de wereldwijde calorieën en eiwitten oplevert.
• Ontbossing. Uitbreiding van weidegrond en voedergewassen zijn de belangrijkste aanjagers van tropische ontbossing, met de bijbehorende gevolgen voor koolstofopslag en habitatverlies.
• Water. Dierlijke producten hebben doorgaans een aanzienlijk hogere zoetwatervoetafdruk per eenheid eiwit dan plantaardige bronnen.

De omvang van de verschuiving doet er minder toe dan je zou denken. Poore en Nemecek concludeerden zelf dat zelfs gedeeltelijke verminderingen van vlees en zuivel over een grote bevolking heen zeer grote geaggregeerde effecten opleveren — dat is het flexitarische argument in één zin.

Waarom het ook mensen past

Diëten die om planten heen zijn gebouwd, zijn doorgaans rijk aan voedingsvezels, onverzadigde vetten, kalium, foliumzuur en een breed scala aan fytonutriënten, en armer aan verzadigd vet. Dat zijn voedingsstoffen die binnen een totaalpatroon in verband worden gebracht met het ondersteunen van de normale hart- en vaatfunctie — een uitspraak over een eetpatroon, niet over één ingrediënt, en geen vervanging van medisch advies.

Het andere voordeel wordt minder vaak genoemd: variatie. Rond planten koken dwingt je tot meer ingrediënten, meer technieken en meer keukens dan een vleesgerichte routine gewoonlijk doet. Flexitarisch eten is doorgaans interessanter, niet minder.

Waar moringa past

Plantaardig eten roept praktische vragen op over eiwit, ijzer en calcium, en bladgroenten zijn een deel van het antwoord. Moringa is een nuttige: per 100 g bevat het gedroogde blad 27 g eiwit — inclusief alle negen essentiële aminozuren, wat ongewoon is voor een plant — plus 2.000 mg calcium, 28 mg ijzer, 18.900 IE vitamine A en 220 mg vitamine C.

Een realistische portie is 2 theelepels poeder (4 g), goed voor ongeveer 10% van de dagelijkse hoeveelheid ijzer en 10% calcium. Het is een aanvulling, geen eiwitbron op zichzelf. Roer het door soepen, dal, pesto of een smoothie, of drink het als kruidenthee.

De boom zelf is vanuit landgebruik bezien een redelijk gewas: snelgroeiend, droogtebestendig, productief op marginale grond. De onze groeit op familiebedrijven in de regenwoudgordel van Sri Lanka volgens biologische methodes, met de hand geplukt en op zonne-energie gedroogd in plaats van industrieel verwerkt, en rechtstreeks ingekocht volgens een model dat tot 70% van de inkoopwaarde teruggeeft aan de telers. Onze theezakjes zijn plasticvrij. Meer daarover op onze duurzaamheidspagina.

Hoe je begint, deze Earth Hour

• Kies een getal, geen regel. "Twee plantaardige avondmaaltijden per week" is een doel dat je kunt halen. "Minder vlees eten" niet.
• Begin met maaltijden die er al bijna zijn. Dal, chili, pasta, roerbakgerechten, graanbowls — de meeste verliezen heel weinig als het vlees eruit gaat.
• Gebruik peulvruchten als anker. Linzen, kikkererwten en bonen zijn het goedkoopste eiwit in de winkel en met ruime afstand het minst uitstootintensief.
• Sla ultrabewerkte vervangers grotendeels over. Af en toe handig; niet het punt van de oefening.
• Koop beter vlees, minder vaak. Hetzelfde geld besteden aan minder maar diervriendelijker vlees is een coherente flexitarische strategie.
• Houd bladgroen makkelijk. Diepvriesspinazie, groente uit pot, of een potje moringapoeder — wat een drukke week ook overleeft.

Doe de lichten een uur uit. Kies daarna één avondmaaltijd.

Bronnen

1. Poore, J., & Nemecek, T. (2018). Reducing food's environmental impacts through producers and consumers. Science, 360(6392), 987–992.
2. Ritchie, H., Rosado, P., & Roser, M. Environmental Impacts of Food Production. Our World in Data.
3. Earth Hour — World Wide Fund for Nature. earthhour.org
4. Leone, A. et al. (2015). Cultivation, Genetic, Ethnopharmacology, Phytochemistry and Pharmacology of Moringa oleifera Leaves: An Overview. International Journal of Molecular Sciences, 16(6), 12791–12835.

Deze uitspraken zijn niet beoordeeld door de Amerikaanse Food and Drug Administration. Dit product is niet bedoeld om ziekten te diagnosticeren, behandelen, genezen of voorkomen.

Raadpleeg altijd een zorgverlener of diëtist voordat je je voeding ingrijpend wijzigt, zeker tijdens zwangerschap of borstvoeding of bij een medische aandoening.