Moringa en ooggezondheid: luteïne, zeaxanthine en vitamine A

Wat het moringablad werkelijk bevat voor de ogen – luteïne, zeaxanthine, bètacaroteen en vitamine A – hoeveel er van elk in zit, en een eerlijke blik op de stand van het onderzoek.

Moringa oleifera, een voedingsrijk bladgroen, wordt al eeuwenlang beschouwd als een superfood in de Ayurveda. De plant is werkelijk rijk aan de carotenoïden waar oogonderzoekers aandacht aan besteden – bètacaroteen, luteïne en zeaxanthine – en daarom duikt moringa zo vaak op in gesprekken over het gezichtsvermogen. Wat hierna volgt is een nuchtere uiteenzetting van wat er in het blad zit en wat die voedingsstoffen doen in een normaal functionerend oog. Het is geen behandelplan. Als je zicht is veranderd, is de persoon bij wie je moet zijn een optometrist of een oogarts, niet een theebedrijf.

Wat is moringa?

De moringaplant is inheems in Zuid-Azië, waar de bladeren, peulen en zaden al generaties lang als voedsel worden gegeten. Het is een volwaardig voedingsmiddel dat van nature rijk is aan vitamines, mineralen en essentiële aminozuren. Vrijwel elk deel van de moringaplant – peulen, zaden en bladeren – is eetbaar en boordevol voedingsstoffen. Een kleine portie van dit voedingsrijke superfood bevat zeven keer meer vitamine C dan een sinaasappel, zeventien keer meer calcium dan melk, negen keer meer eiwit dan yoghurt en vijfentwintig keer meer ijzer dan spinazie. Drie van die voedingsstoffen zijn stoffen die het lichaam in het oog zelf concentreert: bètacaroteen, luteïne en zeaxanthine.

Wat bevat moringa eigenlijk voor de ooggezondheid?

Drie voedingsstoffen in het moringablad hebben een goed beschreven rol bij normaal zien. Hier lees je wat elk ervan is, hoeveel moringa er van bevat en wat er eerlijk gezegd over bekend is.

Bètacaroteen, luteïne en zeaxanthine

Moringa is rijk aan bètacaroteen (een voorloper van vitamine A), zeaxanthine en luteïne: drie carotenoïden die uitgebreid zijn onderzocht in relatie tot het oog. Bètacaroteen is het oranjerode pigment dat het lichaam naar behoefte omzet in vitamine A, en daarom komt een carotenoïdenrijk voedingspatroon terug in gewone voedingsadviezen. Luteïne en zeaxanthine zijn anders: in plaats van te worden omgezet of elders opgeslagen, zet het lichaam ze af in de macula en de ooglens. Onderzoekers hebben moringa ook bekeken in diermodellen van cataract – een studie uit 2010 bij rattenjongen, gepubliceerd in het Journal of Ocular Pharmacology and Therapeutics, is degene die meestal wordt aangehaald. Dat is vroeg dieronderzoek, en het zegt niets over wat een kop thee doet in een menselijk oog. We gaan het niet groter voorstellen dan het is.

Vitamine A en het oppervlak van het oog

Vitamine A heeft van de drie de duidelijkste en minst omstreden rol. Het is een bestanddeel van rodopsine, het pigment in het netvlies dat op licht reageert, en het helpt het hoornvlies – het heldere oppervlak aan de voorkant van het oog – vochtig te houden. Vitamine A draagt bij aan de instandhouding van een normaal gezichtsvermogen, inclusief het zien bij weinig licht. Bètacaroteen is een provitamine-A-carotenoïde, oftewel een voedingsstof die het lichaam omzet in vitamine A, en die omzetting gebeurt naar behoefte – een reden waarom carotenoïden uit voeding zich anders gedragen dan een hooggedoseerd supplement. Aangezien de beste manier om bètacaroteen binnen te krijgen, zodat het kan worden opgenomen en omgezet, het eten van een voedzaam dieet is, is een donkerbladige groente als moringa een verstandige aanvulling naast wortels, zoete aardappel, spinazie en boerenkool.

Hoeveel luteïne en zeaxanthine bevat moringa?

Moringapoeder is rijk aan luteïne en zeaxanthine, de twee carotenoïden die zich in het oog verzamelen – specifiek in de lens, het netvlies en de macula. Zij geven de macula haar gele kleur, en ze absorberen blauw licht voordat het de lichtgevoelige cellen erachter bereikt. De inname van beide is onderzocht in verband met zien bij weinig licht en bij verblinding, en dat werk is lopend in plaats van afgerond; een samenvatting in gewone taal van waar het onderzoek staat is een beter startpunt dan welk losstaand opvallend resultaat ook.

De cijfers zijn het bruikbare deel. Moringablad bevat ongeveer 36 mg luteïne en 5,5 mg zeaxanthine per 100 g, en de vaak genoemde innamecijfers zijn 10 mg per dag voor luteïne en 2 mg per dag voor zeaxanthine. Een theelepel poeder is ruwweg 2 g, dus moringa levert een bijdrage aan dat dagtotaal in plaats van het geheel – en dat is de eerlijke manier om over welk afzonderlijk voedingsmiddel dan ook na te denken. Eet het als onderdeel van een gevarieerd voedingspatroon naast andere donkere bladgroenten, lees je breder in als je nieuwsgierig bent (hier is zo'n overzicht), en als je zicht echt is veranderd, maak dan een afspraak voor een oogonderzoek in plaats van naar een supplement te grijpen.

Deze uitspraken zijn niet beoordeeld door de Amerikaanse Food and Drug Administration. Deze producten zijn niet bedoeld om ziekten te diagnosticeren, behandelen, genezen of voorkomen. Hoewel er veelbelovend onderzoek gaande is naar moringa en soortgelijke producten, richten wij ons liever op hun voedingswaarde.